หลายคนเรียนภาษาสเปนมาได้พักหนึ่งแล้ว แต่พอถึงเวลาจะแยกย้าย ก็ยังพูดได้อยู่คำเดียวคือ adiós ใช่ไหมครับ
จริง ๆ แล้วเจ้าของภาษาเขามีคำให้เลือกเยอะมากนะครับ และวันนี้ผมจะขอหยิบมา 4 คำหลัก คือ hasta luego / nos vemos / cuídate / ahí nos vidrios มาเรียงให้เห็นภาพรวมทีเดียวเลยครับ
งั้นผมขอถามกลับบ้างนะครับ
ตอนคุณจะแยกย้ายกับเพื่อนที่ร้านกาแฟ คุณพูดว่า「ลาก่อน」เหรอครับ?
นั่นแหละครับ คำตอบทั้งหมดของบทความนี้อยู่ในประโยคที่คุณเพิ่งพูดไปเลย!
ภาษาไทยเองก็ไม่ได้บอกลาด้วยคำเดียว เรามี「ลาก่อน」「แล้วเจอกัน」「ดูแลตัวเองด้วยนะ」「บาย」ให้เลือกตามสถานการณ์
ภาษาสเปนก็แบ่งด้วยตรรกะเดียวกันเป๊ะ ๆ ครับ เดี๋ยวผมจะจับมันมาวางคู่กันให้ดูนะครับ
คำบอกลาภาษาสเปนไม่ได้มีแค่ adiós — ลองเทียบกับความรู้สึกแบบไทย ๆ ดู
ก่อนจะเข้าคำศัพท์ ผมอยากให้เราตั้งหลักจากภาษาไทยของเราเองก่อนครับ เพราะเรื่องนี้คนไทยได้เปรียบมาก
ลองนึกภาพว่าคุณกำลังจะแยกย้ายกับใครสักคน แล้วลองสังเกตว่าตัวเองเลือกคำยังไงบ้าง
คนไทยเลือกคำบอกลายังไง?
●「ลาก่อน」⇒ หนัก จริงจัง ใช้ตอนที่รู้สึกว่าจะไม่ได้เจอกันอีกนาน หรือใช้ในบริบทที่เป็นทางการมาก ๆ
●「แล้วเจอกันนะ」「เจอกันใหม่」⇒ เบา สบาย ๆ ใช้ได้แทบทุกวัน ไม่ต้องรู้ว่าจะเจอกันอีกเมื่อไหร่จริง ๆ ก็พูดได้
●「เดี๋ยวเจอกัน」「เจอกันพรุ่งนี้」⇒ รู้อยู่แล้วว่าจะได้เจอกันอีกแน่ ๆ และค่อนข้างเร็ว
●「ดูแลตัวเองด้วยนะ」⇒ ไม่ได้พูดถึงการเจอกันเลย แต่พูดถึงตัวอีกฝ่าย เป็นการบอกลาที่ใส่ความห่วงใยลงไป
●「บาย」「ไปละนะ」⇒ กันเอง เล่น ๆ ใช้กับเพื่อนสนิทเท่านั้น พูดกับเจ้านายไม่ได้
ใช่ครับ! เราทำมันโดยอัตโนมัติจนไม่ทันสังเกต
และที่น่าสนุกคือ ภาษาสเปนก็มีคำที่ตรงกับทั้ง 5 ช่องนั้นครบเลยครับ
เพราะฉะนั้นสิ่งที่เราต้องทำ ไม่ใช่การท่องศัพท์ใหม่ 4 คำ แต่เป็นการเอาความรู้สึกที่เรามีอยู่แล้ว ไปแปะกับคำสเปนเท่านั้นเองครับ
ภาพรวม: คำบอกลาภาษาสเปน 4 คำหลัก จับคู่กับภาษาไทย
เอาล่ะครับ มาดูตารางเทียบกันเลย นี่คือแก่นทั้งหมดของบทความนี้ ถ้าจำได้แค่ตารางนี้ตารางเดียวก็ถือว่าคุ้มแล้วครับ
คำบอกลาภาษาสเปน 4 คำหลัก
① hasta luego（อัส-ตา ลู-เอ-โก）
⇒「แล้วเจอกันนะ」= คำสารพัดประโยชน์ ใช้ได้แทบทุกสถานการณ์
② nos vemos（นอส เบ-โมส）
⇒「เดี๋ยวเจอกัน・เจอกันนะ」= พูดถึง「การได้เจอกันอีก」ตรง ๆ
③ cuídate（กุย-ดา-เต）
⇒「ดูแลตัวเองด้วยนะ」= ใส่ความห่วงใยให้อีกฝ่าย
④ ahí nos vidrios（อา-อี นอส บิ-ดริ-โอส）
⇒「ไปละนะ (แบบเล่นมุก)」= มุกคำพ้องเสียงของคนเม็กซิโก ใช้กับเพื่อนสนิทเท่านั้น
อ่าาา เข้าใจแล้วครับ! เรียงแบบนี้เห็นภาพเลย
แต่เอ… แล้ว adiós ที่ผมท่องมาตั้งแต่บทแรกล่ะครับ? ทำไมไม่อยู่ในลิสต์?
คำถามดีมากครับ! ผมตั้งใจกันที่ให้ adiós ไว้ต่างหากเลยครับ
เพราะ adiós เป็นคำที่คนไทยเข้าใจผิดกันเยอะที่สุดในบรรดาคำบอกลาทั้งหมด เดี๋ยวช่วงกลางบทความผมจะเปิดพจนานุกรม RAE ให้ดูกันเลยครับว่านิยามจริง ๆ ของมันน่าตกใจแค่ไหน
ก่อนอื่น: คำบอกลาภาษาสเปนแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มตามหน้าตา
ก่อนจะลงรายละเอียดทีละคำ ผมอยากให้เห็น「โครงกระดูก」ของคำบอกลาภาษาสเปนก่อนครับ เพราะพอเห็นโครงแล้ว คำใหม่ ๆ ที่เจอในอนาคตจะเข้าที่เข้าทางเองโดยอัตโนมัติ
ตำราไวยากรณ์ฉบับทางการของสเปนที่ชื่อ Nueva gramática de la lengua española（NGLE）ซึ่งเรียบเรียงโดยราชบัณฑิตยสภาสเปน (RAE) ร่วมกับสมาคมราชบัณฑิตยสภาภาษาสเปน (ASALE) ได้จัดกลุ่มคำทักทายและคำบอกลาไว้ในหัวข้อ「คำอุทานเชิงเรียกร้อง」（interjecciones apelativas, §32.6）ครับ
โครงสร้างของคำบอกลาภาษาสเปน 3 กลุ่ม
【กลุ่ม 1】คำอุทานคำเดียวจบ
adiós / chao / chau / agur / abur
⇒ โยนออกไปคำเดียว ไม่มีไวยากรณ์ให้คิด
【กลุ่ม 2】「hasta ＋ คำบอกเวลา」
hasta luego / hasta pronto / hasta mañana / hasta la vista / hasta el lunes
⇒ แปลตรงตัวว่า「จนถึง〜」 เป็นการกำหนดเส้นชัยของการจากกัน
【กลุ่ม 3】ประโยคเต็ม ๆ ที่แข็งตัวจนกลายเป็นสำนวน
nos vemos / ahí nos vemos / cuídate / que te vaya bien
⇒ เดิมทีเป็นประโยคที่มีกริยาจริง ๆ แต่ใช้บ่อยจนกลายเป็นคำทักทายไปแล้ว
มีครับ! และนี่แหละคือจุดที่สนุกที่สุดของเรื่องนี้เลย
ลองคิดถึงภาษาไทยของเราดูนะครับ 「ดูแลตัวเองด้วยนะ」ก็มีกริยา「ดูแล」อยู่ในนั้น และ「แล้วเจอกันนะ」ก็มีกริยา「เจอ」อยู่ในนั้นเหมือนกัน
เราก็ใช้ประโยคเต็ม ๆ เป็นคำบอกลาอยู่แล้วครับ แค่ไม่เคยสังเกตเท่านั้นเอง
ทีนี้เราก็พร้อมแล้วครับ มาดูทีละคำกันเลย
① hasta luego =「แล้วเจอกันนะ」คำบอกลาที่ใช้ได้แทบทุกสถานการณ์
”hasta luego”（อ่านว่า อัส-ตา ลู-เอ-โก）แปลได้ว่า「แล้วเจอกันนะ」「ไปก่อนนะ」「แค่นี้ก่อนนะ」 เป็นคำบอกลาที่พบบ่อยที่สุดในภาษาสเปนครับ
ถ้าคุณจำคำบอกลาภาษาสเปนได้แค่คำเดียว ผมแนะนำคำนี้เลยครับ เพราะมันเบาพอที่จะใช้กับเพื่อน แต่ก็สุภาพพอที่จะใช้กับพนักงานร้าน คนแปลกหน้า หรือแม้แต่คนที่อาวุโสกว่าได้
มาแยกชิ้นส่วนกันดูครับ
hasta = คำบุพบท แปลว่า「จนถึง」（เหมือน「ถึง」ใน「ทำงานถึงบ่ายสาม」）
luego = คำวิเศษณ์ แปลว่า「ทีหลัง・ต่อจากนี้」
รวมกันได้คำแปลตรงตัวว่า 「จนถึงทีหลัง」 ครับ
อ๋อ… ก็คือ「เจอกันทีหลัง」สินะครับ
เอ๊ะ แต่เดี๋ยวนะ… คำว่า「เจอ」มันอยู่ตรงไหนของ hasta luego เหรอครับ?
คุณจับจุดได้ไวมากครับ! ไม่มีเลยครับ
ใน hasta luego ไม่มีคำที่แปลว่า「เจอ」「พบ」หรือ「กัน」อยู่แม้แต่คำเดียว มีแค่「จนถึง」＋「ทีหลัง」เท่านั้นจริง ๆ
คำว่า「เจอ」ที่คุณเพิ่งใส่เข้าไป คุณเติมเข้าไปเองตอนแปลครับ
พจนานุกรมของราชบัณฑิตยสภาสเปน (RAE) เก็บสำนวนนี้ไว้ในหัวคำ luego โดยให้นิยามสั้นที่สุดเท่าที่จะสั้นได้ว่า ”hasta luego. expr. U. para despedirse” คือ「สำนวนที่ใช้กล่าวคำลา」เท่านั้นเลยครับ
ที่น่าสนใจคือ ในภาษาไทยเราก็ทำสิ่งเดียวกัน — ประโยค「แค่นี้ก่อนนะ」ก็ไม่มีคำว่า「เจอ」เหมือนกัน แต่ทุกคนเข้าใจตรงกันว่าหมายถึงจะเจอกันอีก
・ออกจากร้านกาแฟ ร้านสะดวกซื้อ ร้านอาหาร
・จบคลาสเรียนแล้วแยกย้าย
・วางสายโทรศัพท์
・เจอเพื่อนบ้านที่ลิฟต์แล้วแยกทางกัน
⇒ ไม่ต้องรู้เลยว่าจะได้เจอกันอีกเมื่อไหร่ พูดได้แม้กับคนที่อาจไม่ได้เจออีกตลอดชีวิต
อ๊ะ ตรงนี้ต้องแก้ด่วนเลยครับ!
ภาษาสเปนไม่ออกเสียงตัว h ครับ ตัว h เขียนไว้เฉย ๆ แต่ไม่มีเสียง
เพราะฉะนั้น hasta ต้องอ่านว่า 「อัส-ตา」 ไม่ใช่「ฮัส-ตา」นะครับ ลองฝึกพูดดูครับ「อัส-ตา ลู-เอ-โก」
เรื่อง hasta luego ยังมีรายละเอียดอีกเยอะครับ ทั้งความต่างจาก adiós แบบเจาะลึก ตระกูล「hasta ＋ …」ทั้งหมด และวิธีตอบกลับให้เป็นธรรมชาติ ผมแยกเขียนไว้เป็นบทความเฉพาะแล้ว อ่านต่อได้ที่นี่ครับ
② nos vemos =「เดี๋ยวเจอกัน」คำบอกลาที่พูดถึงการเจอกันตรง ๆ
”nos vemos”（อ่านว่า นอส เบ-โมส）แปลได้ว่า「เดี๋ยวเจอกัน」「เจอกันนะ」「ไว้เจอกันใหม่」 ครับ
ถ้า hasta luego คือคำที่ไม่มีคำว่า「เจอ」อยู่เลย nos vemos ก็คือคำที่มี「เจอ」อยู่เต็ม ๆ ครับ นี่คือความต่างที่ชัดที่สุดระหว่างสองคำนี้
แยกชิ้นส่วนกันครับ
nos = สรรพนามที่แปลว่า「(พวก)เรา・ซึ่งกันและกัน」
vemos = กริยา ver（เห็น・เจอ）ผันเป็นรูป「พวกเรา」ในกาลปัจจุบัน
รวมกันได้ 「พวกเราเจอกัน」 ครับ
เปรียบเทียบได้เฉียบมากครับ! ใช่แล้วครับ
「เจอ」เฉย ๆ กับ「เจอกัน」ความหมายต่างกันใช่ไหมครับ คำว่า「กัน」ทำให้เรารู้ว่าทั้งสองฝ่ายเจอกันและกัน
ตัว nos ในภาษาสเปนก็ทำหน้าที่นั้นเป๊ะ ๆ เลยครับ
แต่เอ๊ะ… ครูบอกว่า vemos เป็นกาลปัจจุบันใช่ไหมครับ?
「พวกเราเจอกัน」ตอนนี้ แต่แปลว่า「เดี๋ยวเจอกัน」ในอนาคต… มันขัดกันไม่ใช่เหรอครับ?
โอ้ คุณจับจุดที่เป็นหัวใจของเรื่องนี้ได้เลยครับ!
ภาษาสเปนใช้รูปปัจจุบันพูดถึงอนาคตได้ครับ ตำรา NGLE เรียกการใช้แบบนี้ว่า ”presente prospectivo”（กาลปัจจุบันที่มองไปข้างหน้า）
และภาษาไทยก็ทำแบบเดียวกันครับ — เวลาเราพูดว่า「พรุ่งนี้ผมไปเชียงใหม่」เราก็ใช้รูปธรรมดา ไม่ได้เติมอะไรเพื่อบอกอนาคตเลย
ตำรา NGLE จัดให้ nos vemos อยู่ในกลุ่ม「ประโยคที่แข็งตัวจนกลายเป็นสำนวนบอกลา」ร่วมกับ ahí nos vemos และ que te vaya bien ครับ (§32.6d)
จุดที่ควรจำอีกอย่างคือ nos vemos ต่อท้ายด้วยคำบอกเวลาได้ ทำให้เจาะจงขึ้นมาทันที
・nos vemos ⇒「เจอกันนะ」（ไม่ระบุเวลา）
・nos vemos pronto ⇒「เจอกันเร็ว ๆ นี้นะ」
・nos vemos mañana ⇒「เจอกันพรุ่งนี้นะ」
・nos vemos el lunes ⇒「เจอกันวันจันทร์นะ」
・ahí nos vemos ⇒「แล้วเจอกันตรงนั้นแหละ」（กันเองขึ้นมาอีกขั้น）
แล้วมีจุดออกเสียงที่ต้องระวังด้วยนะครับ
ตัว v ใน vemos ไม่ได้ออกเสียงเป็น「ว」แบบภาษาอังกฤษครับ เสียงจริงใกล้กับ「บ」มากกว่า
เพราะฉะนั้นอ่านว่า 「นอส เบ-โมส」 ไม่ใช่「นอส เว-โมส」นะครับ
เรื่อง nos vemos ทั้งกลไกของ nos ความต่างระหว่าง nos vemos กับ nos vemos pronto และวิธีตอบกลับ ผมแยกเขียนไว้ที่นี่ครับ
③ cuídate =「ดูแลตัวเองด้วยนะ」คำบอกลาที่ใส่ความห่วงใย
”cuídate”（อ่านว่า กุย-ดา-เต）แปลได้ตรงตัวเลยว่า「ดูแลตัวเองด้วยนะ」「รักษาตัวด้วยนะ」 ครับ
คำนี้พิเศษกว่า 2 คำแรกตรงที่ไม่ได้พูดถึงการเจอกันเลยแม้แต่นิดเดียว แต่หันไปพูดถึงตัวอีกฝ่ายแทนครับ
ใช่เลยครับ! ในบรรดา 4 คำนี้ cuídate คือคำที่คนไทยเข้าใจได้เร็วที่สุด เพราะความคิดเบื้องหลังมันตรงกันเป๊ะ
แต่หน้าตาของมันมีอะไรซ่อนอยู่ 2 อย่างครับ — เจ้า te ที่ต่อท้าย กับ ขีดบนตัว í ลองสังเกตดูนะครับ
คำตอบอยู่ที่กริยา cuidar ครับ ตัวมันเองแปลว่า「ดูแล (ใครสักคน / อะไรสักอย่าง)」 — คือต้องมีคนถูกดูแลเสมอ
พจนานุกรม Diccionario panhispánico de dudas（DPD）ของ RAE อธิบายว่า cuidar ใช้ได้ทั้งแบบมีกรรมตรง เช่น Cuida a sus hermanos pequeños（ดูแลน้อง ๆ ของเขา）และแบบมีบุพบท de เช่น Cuida de la granja（ดูแลฟาร์ม）ครับ
ทีนี้ ถ้าเราอยากบอกว่า「ดูแลตัวเอง」ล่ะ? เราก็ต้องบอกว่าคนที่ถูกดูแลคือ「ตัวเธอเอง」นั่นแหละครับ และคำที่ทำหน้าที่นั้นก็คือ te（ตัวเธอ）นั่นเอง
ทำไม cuídate ถึงต้องมี te?
cuida（จงดูแล）＋ te（ตัวเธอเอง）
↓
cuídate =「จงดูแลตัวเธอเอง」⇒「ดูแลตัวเองด้วยนะ」
※ ภาษาไทยก็ต้องพูดว่า「ดูแลตัวเอง」เหมือนกัน ถ้าพูดแค่「ดูแล」เฉย ๆ คนฟังจะงงว่าให้ดูแลใคร
※ ส่วนขีดบนตัว í นั้น DPD อธิบายว่าเมื่อเติมสรรพนามท้ายคำสั่ง คำจะยาวขึ้นจนต้องใส่ขีดกำกับ และตำแหน่งที่ใส่คือบนตัว i ครับ（cuídate / cuídese / cuídense）
เยี่ยมครับ! แล้วยังมีเวอร์ชันอื่นให้เลือกอีกนะครับ
cuídate mucho ⇒「ดูแลตัวเองดี ๆ นะ」（เพิ่มน้ำหนักความห่วง）
cuídese ⇒ เวอร์ชันสุภาพ ใช้กับผู้ใหญ่หรือคนที่ไม่สนิท
cuídense ⇒ ใช้กับคนหลายคนพร้อมกัน
เลือกให้ตรงกับคู่สนทนาได้เลยครับ
・เพื่อนไม่สบาย กำลังจะกลับบ้าน
・ส่งใครสักคนขึ้นเครื่องบิน / ขึ้นรถ
・จบสายโทรศัพท์กับคนในครอบครัว
・แยกจากกันตอนกลางคืน
⇒ มักต่อท้ายคำบอกลาคำอื่นด้วย เช่น Hasta luego, cuídate.（ไปก่อนนะ ดูแลตัวเองด้วย）
รายละเอียดของ cuídate ทั้งกลไกกริยาสะท้อน วิธีตอบกลับ และความต่างจาก ten cuidado（ระวังนะ）ผมเขียนแยกไว้ที่นี่ครับ
④ ahí nos vidrios = คำลาแบบเล่นมุกของคนเม็กซิโก
คำสุดท้ายนี่แหวกแนวที่สุดครับ ”ahí nos vidrios”（อ่านว่า อา-อี นอส บิ-ดริ-โอส）แปลว่า「ไปละนะ」「แล้วเจอกัน」แบบกวน ๆ ครับ
ลองเปิดพจนานุกรมแปลคำว่า vidrios ดูนะครับ
มันแปลว่า… 「กระจก」「แก้ว」 ครับ
เอ๊ะ?! 「ตรงนั้น พวกเรา กระจก」เหรอครับ?
มันไม่เป็นประโยคเลยนะครับเนี่ย!
ฮ่า ๆ ปฏิกิริยานั้นถูกต้องแล้วครับ! มันไม่เป็นประโยคจริง ๆ
เพราะคำนี้เกิดจาก「มุกคำพ้องเสียง」ครับ
ต้นฉบับคือ ahí nos vemos（แล้วเจอกันตรงนั้นนะ）ซึ่งเป็นคำลาปกติที่ NGLE ก็เก็บไว้ แล้วมีคนเอา vemos ไปสลับกับ vidrios ที่เสียงขึ้นต้นคล้ายกัน ทั้งที่ความหมายไม่เกี่ยวกันเลยครับ
อ๋อ!! นี่มันมุกคำพ้องเสียงแบบที่คนไทยชอบเล่นกันเลยนี่ครับ!
เข้าใจปุ๊บเลยครับ ไม่ต้องอธิบายเพิ่มแล้ว
เห็นไหมครับ! คนไทยได้เปรียบเรื่องนี้มากจริง ๆ
และวิธีเล่นแบบนี้ไม่ได้มีที่เม็กซิโกที่เดียวนะครับ ตำรา NGLE บันทึกไว้ว่าในภาษาสเปนแบบเปรูก็มีคำว่า chaufa ที่ใช้แทน「ลาก่อน」ได้ ทั้งที่จริง ๆ มันคือชื่ออาหารจีน — เกิดจากเสียงคล้ายกับ chau（บาย）นั่นเองครับ
ahí nos vemos（แล้วเจอกันตรงนั้นนะ）← คำลาปกติ
↓ สลับ vemos เป็นคำที่เสียงคล้ายกัน
ahí nos vidrios（ตรงนั้น พวกเรา กระจก…?）
↓
ความหมายที่สื่อจริง ๆ ยังคงเป็น「แล้วเจอกันนะ」เหมือนเดิม แค่ใส่ความกวนเข้าไป
เดี๋ยว ๆ ๆ ตรงนี้ต้องเบรกไว้ก่อนครับ!
ลองคิดตามนะครับ — ถ้ามีคนบอกลาเจ้านายด้วยมุกตลก มันจะดูยังไงครับ?
ahí nos vidrios ใช้ได้กับเพื่อนสนิทเท่านั้นครับ และเป็นสำนวนของเม็กซิโกโดยเฉพาะ ถ้าไปพูดที่สเปนหรืออาร์เจนตินา คนอาจงงได้เลยนะครับ
เกร็ดที่น่าสนุกอีกอย่างคือ พจนานุกรม Diccionario del español de México（DEM）บันทึกสำนวน echar vidrio ไว้ว่าแปลว่า「มอง・สังเกตดู」ครับ แปลว่าในภาษาสเปนแบบเม็กซิโก คำว่า「กระจก」กับการ「มอง」มีสายสัมพันธ์กันอยู่แล้ว มุกนี้เลยยิ่งลงตัวเข้าไปอีก
แล้ว adiós ล่ะ? นิยามใน RAE น่าตกใจกว่าที่คิด
มาแล้วครับ! รอตอนนี้อยู่พอดี
สรุปว่า adiós ห้ามใช้เลยเหรอครับ?
ไม่ถึงขนาดนั้นครับ! adiós เป็นคำที่ใช้ได้ปกติเลย
แต่ผมอยากให้ดูนิยามใน RAE ก่อนครับ เพราะมันมีความหมายที่ 2 ซึ่งคนเรียนภาษาสเปนเกือบทุกคนไม่เคยรู้มาก่อนเลย
พจนานุกรม RAE ให้นิยาม adiós ไว้หลายข้อ ผมขอหยิบมา 3 ข้อแรกครับ
นิยามของ adiós ในพจนานุกรม RAE
1. interj. U. para despedirse.
（คำอุทาน ใช้สำหรับกล่าวคำลา）2. interj. U. para saludarse dos personas que se encuentran y no se detienen a hablar.
（คำอุทาน ใช้เมื่อคนสองคนเดินสวนกันแล้วทักทายกันโดยไม่ได้หยุดคุย）3. interj. coloq. U. para expresar decepción, contrariedad o sorpresa.
（คำอุทานภาษาพูด ใช้แสดงความผิดหวัง หงุดหงิด หรือประหลาดใจ）
เช่น ¡Adiós, lo que se nos viene encima!※ อ้างอิง「Diccionario de la lengua española (RAE), หัวคำ adiós」
เดี๋ยวนะครับ ข้อ 2 นี่คือ… คำทักทาย เหรอครับ?!
adiós แปลว่า「ลาก่อน」ไม่ใช่เหรอ ทำไมกลายเป็นคำทักทายได้ล่ะครับ
ความงงของคุณถูกต้องแล้วครับ! นี่คือจุดที่สนุกที่สุดของคำนี้เลย
ลองนึกภาพตามนะครับ — คุณเดินอยู่บนถนน แล้วเห็นเพื่อนบ้านเดินสวนมา คุณไม่ได้จะหยุดคุย แค่จะทักแล้วเดินผ่านไป
ในสถานการณ์แบบนั้น คนสเปนพูดว่า ”¡Adiós!” ครับ คือทักทายและบอกลาในคำเดียวกันเลย เพราะเจอกันปุ๊บก็แยกกันปั๊บอยู่แล้ว
โหหห เข้าใจแล้วครับ! คือประหยัดคำไปเลย
คนไทยก็ทำนะครับ! เจอกันแป๊บเดียวตอนเดินสวนกัน เราก็ยกมือแล้วพูดว่า「ไปละนะ」ทั้งที่ยังไม่ทันได้คุยกันเลย
ส่วนที่มาของ adiós ก็ตรงไปตรงมาครับ RAE ระบุว่ามาจาก a Dios คือ「(ฝากไว้) กับพระเจ้า」ซึ่งเดิมทีเป็นคำอวยพรว่าขอให้พระเจ้าคุ้มครองอีกฝ่าย
●มาจาก a（ไปยัง）＋ Dios（พระเจ้า）⇒ เดิมทีคือ「ขอฝากเธอไว้กับพระเจ้า」
●ใช้บอกลาได้ตามปกติ ไม่ใช่คำต้องห้าม
●แต่ถ้าอยากสื่อว่า「เดี๋ยวเจอกันอีกนะ」 ให้เลือก hasta luego หรือ nos vemos จะตรงกว่า เพราะสองคำนั้นพูดถึง「ครั้งหน้า」อยู่ในตัวคำเลย ส่วน adiós ไม่มีส่วนไหนที่พูดถึงครั้งหน้าเลย
●RAE ยังมี คำพ้องความหมาย ให้ด้วยคือ chao, chau, agur, abur
ใช่ครับ นั่นเป็นการอธิบายที่แรงเกินไปหน่อย
ความจริงคือ adiós ไม่ได้「หนัก」โดยตัวมันเอง แต่มัน「ไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับครั้งหน้า」ต่างหากครับ
พอไม่พูดถึงครั้งหน้า ในบางบริบทคนฟังก็เลยรู้สึกได้ว่ามันจบกว่า hasta luego ที่บอกไปเลยว่า「เดี๋ยวก็เจอกัน」นั่นเองครับ
คำบอกลาภาษาสเปนอื่น ๆ ที่ควรรู้จักไว้
นอกจาก 4 คำหลักกับ adiós แล้ว ยังมีคำที่เจอบ่อยอีกหลายคำครับ ผมรวบรวมมาให้ตามกลุ่มโครงสร้างที่เราคุยกันไปตอนต้น
1. ตระกูล「hasta ＋ …」— กำหนดเส้นชัยของการจากกัน
กลุ่มนี้ขยายได้เรื่อย ๆ ครับ แค่เปลี่ยนคำหลัง hasta เป็นเวลาที่ต้องการ
hasta pronto ⇒「แล้วเจอกันเร็ว ๆ นี้นะ」
（RAE เก็บไว้ในหัวคำ pronto ว่า「สำนวนที่ใช้กล่าวคำลา」）
hasta mañana ⇒「เจอกันพรุ่งนี้นะ」
（RAE ระบุชัดว่าใช้ระหว่างคนที่คิดว่าจะได้เจอกันในวันรุ่งขึ้น）
hasta la vista ⇒「แล้วเจอกันนะ」
（RAE เก็บไว้ในหัวคำ vista（สายตา・การมองเห็น）แปลตรงตัวว่า「จนกว่าจะได้เห็นกัน」）
hasta el lunes / hasta la vuelta ⇒「เจอกันวันจันทร์นะ」「ไว้เจอกันตอนกลับมานะ」
（NGLE ระบุว่ากลุ่มนี้ประกอบคำขึ้นเองได้อย่างอิสระ）
hasta siempre / hasta más ver / hasta otro día ⇒ สำนวนในตระกูลเดียวกันที่ NGLE บันทึกไว้
แต่มีคำหนึ่งในตระกูลนี้ที่ผมห้ามคุณใช้เด็ดขาดครับ!
นั่นคือ hasta nunca
หน้าตาเหมือนคำอื่นเป๊ะ แต่ RAE อธิบายว่ามันแสดง「ความโกรธหรือความหงุดหงิดของคนที่กำลังบอกลาคนที่ไม่อยากเจออีกเลย」ครับ
ใช่ครับ แต่ถ้าแปลตรงตัวก็จะเข้าใจทันทีนะครับ
hasta（จนถึง）＋ nunca（ไม่มีวัน）＝ 「จนถึงวันที่ไม่มีวันมาถึง」
พอแปลออกมาแบบนี้ ความรู้สึกก็ตรงกับ「ไม่ต้องเจอกันอีกเลย!」ของไทยพอดีเลยครับ
2. chao / chau — คำว่า「บาย」ของโลกที่พูดภาษาสเปน
chao（ชา-โอ）และ chau（ชาว）เป็นคำที่ตรงกับ「บาย」ของไทยที่สุดครับ เบา สั้น กันเอง
ที่มาของคำนี้สนุกมากครับ ต้องเล่าให้ฟัง!
RAE ระบุว่า chao มาจากคำอิตาลี ciao และ ciao เองก็มาจากภาษาถิ่นเวนิสว่า s-ciavo ซึ่งแปลว่า 「(ผมเป็น) ทาสของท่าน」 ครับ
เดิมทีเป็นคำแสดงความนอบน้อมสุด ๆ แต่ผ่านไปหลายร้อยปี กลายเป็นคำที่กันเองที่สุดคำหนึ่งไปเลย
ตำรา NGLE ยังบันทึกรูปแปลง ๆ ของคำนี้ไว้ด้วย เช่น chiao / chaíto / chaucito ครับ (§32.6a)
3. que te vaya bien — คำอวยพรที่ใช้แทนคำลา
que te vaya bien（เก เต บา-ยา เบียน）แปลได้ว่า「ขอให้ทุกอย่างราบรื่นนะ」「เดินทางปลอดภัยนะ」 ครับ
NGLE จัดคำนี้ไว้ในกลุ่มเดียวกับ nos vemos คือประโยคที่แข็งตัวจนกลายเป็นสำนวนบอกลา และยังยกตัวอย่างประโยคจริงมาให้ด้วยว่า Adiós, que le vaya bien（ไปละนะ ขอให้ทุกอย่างราบรื่น）ครับ
เวอร์ชันตามคู่สนทนา
・que te vaya bien ⇒ กับเพื่อน / คนสนิท
・que le vaya bien ⇒ กับผู้ใหญ่ / คนที่ไม่สนิท（สุภาพ）
・que les vaya bien ⇒ กับคนหลายคน
※ คำว่า vaya มาจากกริยา ir（ไป）และสำนวน ir bien ตามนิยามของ RAE หมายถึง「ดำเนินไปด้วยดี」ครับ รวมกันจึงเป็น「ขอให้ทุกอย่างของเธอดำเนินไปด้วยดี」
4. buenas noches — คำเดียวใช้ได้ทั้งทักทายและบอกลา
buenas noches（บวย-นาส โน-เชส）ที่เราท่องกันว่า「ราตรีสวัสดิ์」นั้น จริง ๆ แล้วใช้ได้ทั้งตอนเจอกันและตอนแยกกันครับ NGLE ระบุไว้ชัดเจนว่า buenas tardes และ buenas noches ใช้เป็นได้ทั้งคำทักทายและคำบอกลา (§32.6c)
เปรียบเทียบได้ดีมากครับ! ตรงเป๊ะเลย
ภาษาไทยมี「สวัสดี」ที่ใช้ได้สองทาง ภาษาสเปนก็มี buenas tardes / buenas noches ทำงานแบบเดียวกันครับ
สรุปวิธีเลือก: สถานการณ์แบบนี้ ควรใช้คำไหน?
ทีนี้มาถึงส่วนที่ใช้งานได้จริงครับ ผมจะเรียงเป็นลำดับคำถามให้ ลองไล่ดูตามนี้ได้เลย
ไล่เลือกคำบอกลาภาษาสเปนใน 4 คำถาม
คำถามที่ 1：ไม่รู้จะพูดอะไรดี?
⇒ hasta luego จบครับ ปลอดภัยที่สุด ใช้ได้กับทุกคน ทุกสถานการณ์
คำถามที่ 2：รู้อยู่แล้วว่าจะได้เจอกันอีกแน่ ๆ?
⇒ nos vemos（ถ้ารู้เวลาด้วยก็เติมท้ายเลย เช่น nos vemos mañana）
คำถามที่ 3：อยากใส่ความห่วงใยลงไปด้วย?
⇒ cuídate（ต่อท้ายคำอื่นก็ได้ เช่น Nos vemos, cuídate）
คำถามที่ 4：อยู่กับเพื่อนสนิทชาวเม็กซิกัน และอยากเล่นมุก?
⇒ ahí nos vidrios（ใช้ผิดที่ผิดเวลาไม่ได้นะครับ!）
ได้ครับ! และเจ้าของภาษาก็ทำแบบนั้นบ่อยมากด้วย
・Bueno, nos vemos. ¡Cuídate!（เอาล่ะ เจอกันนะ ดูแลตัวเองด้วย!）
・Hasta luego, ¡que te vaya bien!（ไปก่อนนะ ขอให้ทุกอย่างราบรื่น!）
・¡Adiós, hasta mañana!（บายนะ เจอกันพรุ่งนี้!）
เหมือนภาษาไทยที่เราพูด「ไปละนะ ดูแลตัวเองด้วย แล้วเจอกัน」รัวเป็นชุดนั่นแหละครับ
เวลาเขาพูดใส่เรา ควรตอบกลับว่าอะไร?
เข้าใจเลยครับ! แต่ข่าวดีคือคำบอกลาส่วนใหญ่ตอบกลับด้วยคำเดิมได้เลย ครับ
เขาพูด hasta luego เราก็ตอบ hasta luego จบครับ ง่ายมาก
มีแค่คำเดียวที่ตอบด้วยคำเดิมแล้วแปลก ๆ นิดหน่อย เดี๋ยวผมจะบอกครับ
ตอบกลับยังไงดี
เขาพูด hasta luego ⇒ ตอบ Hasta luego. / Adiós, hasta luego. / Nos vemos.
เขาพูด nos vemos ⇒ ตอบ Nos vemos. / Sí, nos vemos. / Hasta luego.
เขาพูด cuídate ⇒ ตอบ Tú también.（เธอก็เหมือนกันนะ） / Igualmente.（เช่นกันครับ）/ Gracias, cuídate tú también.
เขาพูด ahí nos vidrios ⇒ ตอบ Ahí nos vidrios.（รับมุกกลับ）/ Ahí nos vemos.（ตอบแบบปกติ）
เขาพูด que te vaya bien ⇒ ตอบ Igualmente. / Gracias, igualmente.
ถูกต้องครับ! เดาเก่งมาก
ไม่ใช่ว่าตอบ cuídate กลับไม่ได้นะครับ แต่ลองนึกภาษาไทยดู — ถ้าเพื่อนบอก「ดูแลตัวเองด้วยนะ」แล้วเราตอบแค่「ดูแลตัวเองด้วยนะ」เฉย ๆ มันจะเหมือนก๊อปปี้คำเขามาทั้งดุ้นหน่อย ๆ ใช่ไหมครับ
เราจะเติมคำว่า「เธอก็เหมือนกันนะ」เข้าไป — ภาษาสเปนก็เลยนิยมตอบว่า Tú también หรือ Igualmente ครับ
จุดที่คนไทยพลาดบ่อยเวลาบอกลาเป็นภาษาสเปน
สุดท้ายนี้ ผมขอรวบรวมจุดที่ผู้เรียนคนไทยสะดุดกันบ่อยไว้ให้ครับ เช็กก่อนใช้จริงจะได้ไม่พลาด
พลาดที่ 1：ออกเสียงตัว h
hasta luego ไม่ใช่「ฮัส-ตา」ครับ ภาษาสเปนไม่ออกเสียงตัว h เลย เพราะฉะนั้นต้องเป็น「อัส-ตา ลู-เอ-โก」
พลาดที่ 2：ออกเสียงตัว v เป็น「ว」
nos vemos ไม่ใช่「นอส เว-โมส」ครับ ตัว v ในภาษาสเปนออกเสียงใกล้กับ「บ」มากกว่า จึงเป็น「นอส เบ-โมส」 — และ vidrios ก็เช่นกัน อ่านว่า「บิ-ดริ-โอส」
พลาดที่ 3：ใช้ adiós ทุกครั้งไป
ใช้ได้ครับ แต่ถ้าอยากสื่อความรู้สึกว่า「เดี๋ยวก็เจอกันอีก」 hasta luego หรือ nos vemos จะตรงกว่ามาก ลองสลับใช้ดูนะครับ
พลาดที่ 4：สับสน cuídate กับ ten cuidado
สองคำนี้มาจากรากเดียวกันแต่ความรู้สึกคนละเรื่องครับ
ten cuidado ⇒「ระวังนะ」＝ คำเตือนถึงอันตรายเฉพาะหน้า（ไม่ใช่คำบอกลา）
พลาดที่ 5：เอา ahí nos vidrios ไปใช้ผิดที่
คำนี้เป็นมุกของคนเม็กซิโกครับ ใช้กับเพื่อนสนิทเท่านั้น อย่าเอาไปใช้ในที่ทำงาน กับผู้ใหญ่ หรือกับคนที่เพิ่งเจอกันครั้งแรกนะครับ
พลาดที่ 6：เผลอใช้ hasta nunca
หน้าตาเหมือนคำในตระกูล hasta ทั่วไป แต่ RAE ระบุว่ามันแสดงความโกรธของคนที่ไม่อยากเจออีกฝ่ายอีกเลย ครับ อย่าเผลอใช้เด็ดขาด
ดีครับ! ความกลัวนี่แหละช่วยให้จำได้ดีที่สุด ฮ่า ๆ
แต่จริง ๆ แล้วผมอยากให้คุณกลับไปที่จุดเริ่มต้นของบทความนี้อีกครั้งนะครับ — คุณมีเซนส์เรื่องการเลือกคำบอกลาอยู่ในตัวอยู่แล้ว
คุณรู้อยู่แล้วว่าจะไม่พูด「ลาก่อน」กับเพื่อนที่ร้านกาแฟ เซนส์นั้นแหละครับที่จะพาคุณเลือกคำสเปนได้ถูกต้อง
สรุป: คำบอกลาภาษาสเปน 4 คำหลัก
ปิดท้ายด้วยการสรุปทั้งหมดครับ
●hasta luego（อัส-ตา ลู-เอ-โก）⇒「แล้วเจอกันนะ」
hasta（จนถึง）＋ luego（ทีหลัง）＝「จนถึงทีหลัง」／ปลอดภัยที่สุด ใช้ได้ทุกสถานการณ์
●nos vemos（นอส เบ-โมส）⇒「เดี๋ยวเจอกัน」
nos（กัน）＋ vemos（เราเจอ）＝「พวกเราเจอกัน」／ใช้รูปปัจจุบันสื่ออนาคต ต่อท้ายด้วยเวลาได้
●cuídate（กุย-ดา-เต）⇒「ดูแลตัวเองด้วยนะ」
cuida（จงดูแล）＋ te（ตัวเธอเอง）／ไม่พูดถึงการเจอกัน แต่ใส่ความห่วงใยแทน
●ahí nos vidrios（อา-อี นอส บิ-ดริ-โอส）⇒「ไปละนะ (แบบเล่นมุก)」
มาจาก ahí nos vemos โดยสลับเป็นคำที่เสียงคล้าย／มุกคำพ้องเสียงของเม็กซิโก ใช้กับเพื่อนสนิทเท่านั้น
●adiós ⇒ ใช้ได้ปกติ แต่ไม่มีส่วนไหนพูดถึง「ครั้งหน้า」／RAE ระบุว่ายังใช้ทักทายตอนเดินสวนกันได้ด้วย
เอาล่ะครับ ถ้าจำได้แค่ประโยคเดียวจากบทความนี้ ผมอยากให้จำประโยคนี้ครับ
「ไม่รู้จะพูดอะไร ให้พูด hasta luego ไว้ก่อน」
แล้วค่อย ๆ เพิ่ม nos vemos, cuídate เข้าไปทีละคำ ระดับภาษาสเปนของคุณจะดูเป็นธรรมชาติขึ้นทันตาเลยครับ
ขอบคุณมากครับ! วันนี้ผมจะไปลองใช้กับเพื่อนดูเลย
งั้น… ¡Hasta luego, Kodak! ¡Cuídate! ครับ
hasta luego แปลว่าอะไร? ความหมาย วิธีออกเสียง ความต่างจาก adiós และวิธีตอบให้เป็นธรรมชาติ
nos vemos แปลว่าอะไร? ความหมาย วิธีออกเสียง nos vemos pronto และวิธีตอบให้เป็นธรรมชาติ
cuídate แปลว่าอะไร? ทำไมต้องมี te ต่อท้าย ความหมาย「ดูแลตัวเองด้วยนะ」และวิธีตอบให้เป็นธรรมชาติ
ahí nos vidrios แปลว่าอะไร? มุกลาแบบเม็กซิกันที่จับคำว่า「กระจก」มาแทน「เจอกัน」
Real Academia Española, Diccionario de la lengua española（DLE）หัวคำ adiós（https://dle.rae.es/adiós）
Real Academia Española, Diccionario de la lengua española（DLE）หัวคำ luego（https://dle.rae.es/luego）
Real Academia Española, Diccionario de la lengua española（DLE）หัวคำ hasta（https://dle.rae.es/hasta）
Real Academia Española, Diccionario de la lengua española（DLE）หัวคำ pronto（https://dle.rae.es/pronto）
Real Academia Española, Diccionario de la lengua española（DLE）หัวคำ mañana（https://dle.rae.es/mañana）
Real Academia Española, Diccionario de la lengua española（DLE）หัวคำ vista（https://dle.rae.es/vista）
Real Academia Española, Diccionario de la lengua española（DLE）หัวคำ chao（https://dle.rae.es/chao）
Real Academia Española, Diccionario de la lengua española（DLE）หัวคำ ir（https://dle.rae.es/ir）
RAE / ASALE, Diccionario panhispánico de dudas（DPD）หัวคำ cuidar(se)（https://www.rae.es/dpd/cuidar）
RAE / ASALE, Nueva gramática de la lengua española（NGLE）§32.6 Interjecciones apelativas（https://www.rae.es/gramática/sintaxis/interjecciones-apelativas）
RAE / ASALE, Nueva gramática de la lengua española（NGLE）§23.6 El presente (canto) (II)（https://www.rae.es/gramática/sintaxis/el-presente-canto-ii…）
El Colegio de México, Diccionario del español de México（DEM）หัวคำ vidrio（https://dem.colmex.mx/Ver/vidrio）
El Colegio de México, Diccionario del español de México（DEM）หัวคำ ver（https://dem.colmex.mx/Ver/ver）